Je terras krijgt dit jaar een andere hoofdrol toebedeeld. Niet de zon, maar de schaduw bepaalt waar je zit, waar je de bbq neerzet en welke materialen je kiest. Dat klinkt misschien als een tegenstelling voor een barbecuesite, maar juist voor bbq-liefhebbers is dit relevant: hoe langer je koel en comfortabel buiten kunt zitten, hoe langer het seizoen duurt.
De aanleiding is simpel. De zomers worden warmer en de hittegolven duren langer, met steeds meer dagen boven de dertig graden. Tegelijk ontdekken tuinontwerpers dat schaduw niet per se lelijk hoeft te zijn. Waar een parasol vroeger een noodoplossing was, wordt schaduw nu bewust ingebouwd in de vorm van pergola's, zonnedoeken en screens die bij de gevel en het terrasmeubilair passen. Schaduwarchitectuur, zo noemen tuincentra en ontwerpers het inmiddels.
Waarom schaduw nu het uitgangspunt wordt
Een terras vol grote, donkere tegels houdt warmte vast tot ver in de avond. Dat probleem kwam al aan bod bij composiet terrassen, maar het speelt net zo hard bij natuursteen en beton. Zonder schaduw wordt zo'n terras vanaf een uur of twaalf onbruikbaar, precies het moment waarop je de bbq wilt aansteken voor een lunch buiten.
Volgens het RIVM neemt het aantal hittegolven in Nederland toe en vormt langdurige hitte een reëel gezondheidsrisico, vooral voor ouderen en kinderen. Het RIVM raadt aan om overdag bewust in de schaduw te blijven in plaats van de zon te zoeken. Voor je tuin betekent dat: eerst schaduw regelen, dan pas de rest van je terras inrichten.
Pergola's als ontwerpelement, niet als bijzaak
Een pergola stond lang bekend als een houten frame met wat klimop erover. De nieuwe generatie is anders: strakke aluminium lamellen die je kunt kantelen, geïntegreerde LED-strips en een silhouet dat aansluit bij de lijnen van je huis in plaats van ertegen in te gaan. De pergola wordt zo een verlengstuk van de gevel, niet iets dat je er losstaand tegenaan zet.
Voor bbq-hoeken is dat ideaal. Een kantelbare pergola geeft je overdag volledige schaduw boven de grill, en 's avonds kun je de lamellen openen zodat rook en warmte wegtrekken. Combineer je dat met een overkapping die ook tegen regen beschermt, dan heb je een plek die het hele jaar door bruikbaar blijft, in de brandende zon van juli en de motregen van oktober.
Er is verschil tussen een vaste pergola en een bioclimatische variant met verstelbare lamellen. Een vaste pergola is goedkoper, vanaf een paar honderd euro voor een eenvoudig frame, maar geeft altijd dezelfde hoeveelheid schaduw. Een bioclimatisch model met elektrisch te kantelen lamellen kost al gauw enkele duizenden euro's, maar past zich per uur van de dag aan. Voor een bbq-hoek is dat het verschil tussen 's ochtends volle zon om de kolen aan te steken en 's middags volledige schaduw zonder dat je iets hoeft te verslepen.
Kleur en materiaal van je zonnescherm bepalen het effect
Niet elk doek houdt evenveel hitte tegen. Donkere doeken absorberen warmte en stralen die vervolgens weer af, waardoor het onder het scherm alsnog broeierig aanvoelt. Lichte, gebroken tinten zoals zand, taupe en terracotta reflecteren meer zonlicht en houden de temperatuur eronder een paar graden lager. Diezelfde aardetinten passen bovendien bij de organische vormen die dit jaar populair zijn in terrasmeubilair, dus je hoeft geen concessies te doen aan de uitstraling.
Let ook op de dichtheid van het weefsel. Een acryldoek met een hoge UV-factor blokkeert het meest, maar laat weinig lucht door, wat bij een bbq net niet handig is vanwege rookafvoer. Een screen met een iets opener weefsel geeft minder felle schaduw, maar zorgt wel voor luchtcirculatie rond de grill. Voor de bbq-hoek is dat laatste vaak de betere keuze.
Waar je de schaduw plaatst rond je bbq-plek
Schaduwarchitectuur werkt alleen als je nadenkt over de zonrichting. Een pergola of scherm boven de bbq zelf houdt de kok koel, maar de eettafel verdient minstens zoveel aandacht: niemand wil zijn bord leegeten terwijl de zon recht in de ogen schijnt. Meet een middag lang waar de schaduw natuurlijk valt voordat je iets vastzet, en bouw daaromheen.
Als vuistregel geldt: bij een terras op het zuiden staat de zon rond het middaguur het hoogst, dus daar heb je vooral tussen twaalf en vier uur schaduw nodig. Ligt je terras op het westen, dan komt de felste hitte juist in de late namiddag en vroege avond, precies het moment waarop de meeste mensen de bbq aansteken. Kijk dus niet alleen naar de windrichting voor je rookafvoer, maar ook naar de zonrichting voor je schaduwplek.
Denk ook aan de avond. Als je je terras al verlicht hebt voor de sfeer, zorg dan dat de pergola of het scherm die verlichting niet wegneemt zodra de zon onder is. Een kantelbaar dak of een oprolbaar doek geeft je overdag schaduw en 's avonds weer vrij zicht op de sterren, zonder dat je iets hoeft te verplaatsen.
Dit is waar je mee kunt beginnen
Je hoeft niet meteen een complete pergola te bestellen. Begin met het in kaart brengen van de zoninval rond je bbq-plek gedurende een paar dagen, en kijk waar een los zonnescherm nu al verlichting zou brengen. Vervang daarna, als budget het toelaat, de donkere doeken door lichtere tinten en overweeg een kantelbare oplossing boven de plek waar je het meest staat te grillen. Klein beginnen werkt net zo goed als in één keer alles omgooien, zolang de schaduw maar de basis vormt waarop je de rest van je terras bouwt.