Een grill waarbij je het rooster met een handslinger op en neer beweegt, terwijl het hout eronder staat te branden. Geen knopjes, geen pellets, geen apps. Alleen vuur, metaal en vlees. De Santa Maria grill is dit jaar de stille hit van het BBQ-seizoen.
Wat maakt de Santa Maria grill anders?
De Santa Maria grill komt uit de gelijknamige vallei in Californië, waar ranchers al sinds de jaren veertig met grote stukken vlees boven een eiken houtvuur kookten. Het principe is eenvoudig: een ijzeren rooster boven een bak met houtblokken, met een contragewichtsysteem om de hoogte van het rooster te verstellen. Zo kun je het vlees dichter bij het vuur schuiven voor een harde schroei, of hoger hangen voor langzamer garen.
Dat is meteen ook het grote verschil met een gewone BBQ. Je regelt de hitte niet met een ventilator of thermostaat, maar door het rooster fysiek te bewegen. Het vraagt wat oefening, maar als je het eenmaal door hebt, wil je eigenlijk nooit meer anders.
Bij de meeste grills zit je vast aan één niveau: óf dicht bij de kolen voor hoge hitte, óf ver weg voor indirect garen. Bij de Santa Maria wissel je dat binnen één minuut. Dat geeft een flexibiliteit die je moeilijk krijgt met een gewone ketelgrill, tenzij je twee indirecte zones inricht.
Live fire koken wint terrein
In restaurants is live fire koken al een aantal jaar de standaard bij chefs die serieuze gerechten willen maken. Namen als Etxebarri in Baskenland en Holy Smokes in Amsterdam laten zien hoe indrukwekkend open vuur als kookmethode kan zijn. Die restauranttrend sijpelt nu door naar de thuiskok.
Wie al eens heeft gekookt op een kamado weet dat indirect garen met hout een andere dimensie geeft aan vlees dan gas of briketten. Bij de Santa Maria grill gaat dat nog een stap verder: het gaat niet om rook die door een gesloten dome circuleert, maar om directe stralingshitte van vuur. De korst die dat geeft op een ribeye is moeilijk na te bootsen met andere apparatuur.
Wat ook meespeelt: mensen willen weten wat er op de grill gebeurt. De pelletgrill nam het denkwerk over via wifi en apps. De Santa Maria grill vraagt letterlijk dat je met je handen aan de slinger draait en voelt wanneer de hitte goed is. Dat is geen stap terug, maar een stap dieper.
Weber en Blackstone doen mee
Een duidelijk signaal dat de Santa Maria grill niet meer niche is: Weber presenteerde begin 2026 op de Memphis in May World Championship Barbecue Cooking Contest zijn eerste live-fire grill in Santa Maria-stijl. De Weber Live-Fire Grill wordt begin 2027 verkrijgbaar voor 899 dollar, vergelijkbaar met de prijs van een serieuze pelletgrill.
Blackstone, dat in 2025 fuseerde met Weber, bracht eerder in 2026 al de Bronco Santa Maria Grill op de markt met een toegankelijker prijskaartje. Dat twee grote namen tegelijkertijd inzetten op dit grilltype zegt genoeg over de richting die de markt op gaat.
In Nederland zijn Santa Maria grills verkrijgbaar via gespecialiseerde BBQ-winkels en webshops. Ze zijn duurder dan een standaard ketelgrill, maar voor wie serieus wil grillen is de investering vergelijkbaar met een goede pelletgrill. Wie de methode eerst wil uitproberen, kan een Santa Maria grill per dag huren bij gespecialiseerde aanbieders.
Wat grill je op een Santa Maria?
Traditioneel is het antwoord: tri-tip, de typische Californische snit van de ronde. In Nederland is dat stuk moeilijker te vinden, maar bij speciaalzaken goed te bestellen. Ribstuk, entrecôte en dikke lamskoteletjes zijn prima alternatieven die goed presteren op open vuur.
De hoge directe hitte werkt het beste bij vlees dat snel gaar is: steaks van 2 à 3 centimeter dik, paprika's, artisjokken en zeevruchten zoals garnalen of inktvis. Het is minder geschikt voor langzame cooks als brisket of spareribs - daarvoor heb je een gesloten systeem nodig dat de rook vasthoudt.
Het hout maakt een groot verschil in smaak. Eik is de traditionele keuze in Californië. In Nederland werkt beukenhout goed, maar appel- en kersenhout geven mooiere, fruitigere resultaten. Meer weten over hoe hout de smaak beïnvloedt? Lees ook ons artikel over rooksmaak op de BBQ.
Past een Santa Maria grill in een gewone tuin?
Een traditionele Santa Maria grill is groot. Ze zijn ontworpen voor ranchers die twintigmaal zo veel vlees tegelijkertijd grillen als de gemiddelde achtertuin aankan. Voor een terras van 20 vierkante meter is dat onpraktisch.
Maar de markt heeft daar al op gereageerd. Er zijn compacte modellen verkrijgbaar bij gespecialiseerde BBQ-winkels in Nederland. Bouwers als Witkamp Design maken Santa Maria-roosters als bijbouw voor bestaande grills, wat de investering aanzienlijk verlaagt. En voor de nieuwsgierige: huren is een goede manier om te testen of je het concept aanspreekt voor je iets koopt.
Wie een gasgrill heeft en de sfeer wil benaderen, kan spelen met houtsnippers boven een rookbox en indirect garen instellen, maar dat geeft een ander resultaat. De essentie van de Santa Maria-methode is het open vuur, en dat valt niet te vervangen door een gasbrander.
Waarom dit precies nu speelt
De populariteit van de Santa Maria grill past bij een bredere beweging in BBQ-land: grillen als bewuste keuze, niet als gemak. Net als de hernieuwde interesse in slow-garing, handgemaakte rubs en het zelf kweken van kruiden voor de BBQ - kijk ook eens naar onze gids over BBQ-kruiden kweken in je tuin - zoeken mensen naar meer betrokkenheid bij het kookproces.
De Santa Maria grill past ook goed in de beweging richting live fire die je in restaurants ziet. Als chefs hun keukens her inrichten rond open vuur, is het logisch dat enthousiaste thuiskoks dat volgen. En als Weber er in 2026 een grill op baseert, kun je ervan uitgaan dat dit niet snel overwaait.
Voor wie van BBQ een serieuze hobby wil maken, is de Santa Maria grill dit jaar een van de interessantste opties op de markt. Niet de makkelijkste keuze, maar zeker de meest indrukwekkende.