Vorig jaar stonden ze nog op verlanglijstjes, dit jaar staan ze in tuinen. Pizzaovens zijn bezig aan een stille opmars in de Nederlandse achtertuin - en het zijn niet alleen de hardcore BBQ-fans die er eentje neerzetten. Wat maakt zo'n steenoven zo aantrekkelijk, en past hij eigenlijk bij jouw buitenplek?
Van gasgrill naar complete buitenkeuken
BBQ-liefhebbers staan bekend om hun drang om altijd nog net iets meer buiten te koken. Eerst de gasgrill, dan de kamado, dan de smoker. Maar de pizzaoven is een andere categorie: hij verplaatst het buiten koken van de grill naar een heel ander domein.
Waar je bij de BBQ draait om vlees, rook en geduld, gaat de steenoven over hitte en snelheid. Neapolitaanse pizza heeft een oventemperatuur van 450 tot 500 graden nodig - een temperatuur die geen huishoudoven haalt, maar die een houtgestookte tuinoven in een kwartier bereikt. Wie zijn buitenplek al serieus heeft aangepakt, weet dat een echte buitenkeuken precies die ruimte biedt om zo'n oven een vaste plek te geven.
Dat verschil merk je meteen in het resultaat: een bodem met de juiste char, een korst die knappert maar niet breekt, en een beleg dat gaar is voordat de kaas uitdroogt. Thuis in de oven lukt dat gewoon niet.
De drie typen pizzaovens voor buiten
Wie een pizzaoven wil, krijgt al snel te maken met drie hoofdkeuzes: hout, gas of multifuel.
Houtgestookt is het originele verhaal. De meeste Italiaanse restaurants werken ermee, en het geeft inderdaad een subtiele rooksmaak. Nadeel: het duurt 45 tot 60 minuten voor je oven op temperatuur is, en je hebt droog hout nodig dat niet vochtig is geworden tijdens de opslag.
Op gas is populairder onder mensen die de pizzaoven regelmatig willen gebruiken. Je draait hem aan, na 20 minuten kun je bakken, en je hebt geen houtsplinters in je voortuin. Merken als Ooni (Koda-serie) en Gozney (Dome) leveren solide gasovens die ook voor beginners goed werken.
Multifuel combineert het beste van beide: je kunt wisselen tussen hout en gas, afhankelijk van de situatie. Handig als je soms snel wilt bakken en soms de hele avond wilt genieten van het vuur-ritueel.
Waar zet je een pizzaoven neer
Plaatsing is een serieus punt. Een houtgestookte oven produceert rook - niet heel veel, maar genoeg om buurbezwaren te krijgen als je hem vlak bij een schutting of terrasluifel zet. Houd minimaal 2 meter vrije ruimte boven de oven aan, en zorg dat rook niet richting je terrasoverkapping of woonkamerraam waait.
Voor een vaste oven - de gemetselde versie van bakstenen of vermiculiet - kies je een plek die al voorzien is van een vlakke ondergrond. Keramische terrastegels of een betonnen vloer zijn prima; gras of aarde zijn dat niet.
De draagbare varianten (Ooni Karu, Gozney Dome, Bertello) staan op een trolley of tafel en kunnen ook mee op vakantie. Dat maakt ze populairder dan de vaste versies, zeker in tuinen onder de 100 vierkante meter.
Wat kost een goede pizzaoven
Er zijn goedkope versies te koop voor rond de 150 euro, maar die halen in de praktijk de vereiste temperatuur niet. Reken voor een serieuze compacte oven - zoals de Ooni Koda 12 of de Gozney Roccbox - op 350 tot 600 euro. De grotere modellen die ook vlees en vis aankunnen, zoals de Ooni Karu 16 of Gozney Dome, zitten tussen de 700 en 1100 euro.
Gemetselde varianten voor de tuin lopen snel op naar 2000 tot 5000 euro, afhankelijk of je een aannemer inschakelt of het zelf bouwt.
Voor de meeste gezinnen geldt: een goede draagbare oven van 400 tot 600 euro geeft al een ervaring die ver boven het niveau van een huishoudoven uitstijgt, zonder dat je de tuin omgooit.
Meer dan alleen pizza
De naam pizzaoven is een beetje misleidend, want je kunt er veel meer mee. Plat brood, focaccia, gegrilde groenten met een mooie crust, steaks die je even op extreem hoge temperatuur afwerkt, zelfs desserts als gekookte peren of cinnamon rolls. De hoge hitte is gewoon een gereedschap dat je op meerdere manieren kunt inzetten.
Dat gezegd hebbende: het begint bij pizza, en de leercurve is steiler dan je denkt. De eerste keer dat je deeg aan een houten schep plakt of te nat deeg maakt dat in de oven inzakt, leer je meer dan uit een recept. Reken op twee of drie bakbeurten voor je resultaten hebt die echt indruk maken. Als je de sfeer rondom je BBQ-plek wilt aanvullen, lees dan ook hoe je je BBQ-terras voor de perfecte avondsfeer verlicht - dat maakt de late pizza-avond net compleet.
Dit is wat de pizzaoven aan je BBQ-avonden toevoegt
Een BBQ-avond heeft een eigen tempo. Vlees gaat op de grill, mensen drinken iets, het duurt een tijdje - en dat is ook de bedoeling. Een pizzaoven voegt daar een heel andere dynamiek aan toe: actief bakken, snel resultaat, gasten die toekijken terwijl je pizza's in en uit schuift.
Het werkt het best als aanvulling, niet als vervanging. Begin de avond met pizza's - elke bak duurt 60 tot 90 seconden bij 450 graden - en ga daarna door met vlees of groenten op de BBQ. Wie ook andere kookapparaten wil verkennen, kan eens kijken naar waarom de plancha zo populair wordt als aanvulling op de klassieke grill.
En eerlijk gezegd: zodra je een keer zelf pizza uit een houtgestookte oven hebt gegeten, is de oven weer aan voordat je vrienden de volgende afspraak hebben gemaakt.